Mùa hè là thời điểm trẻ em tham gia nhiều hoạt động dưới nước như học bơi, vui chơi tại bể bơi, đi biển hoặc du lịch cùng gia đình. Đây cũng là giai đoạn số vụ tai nạn đuối nước có xu hướng gia tăng nếu trẻ chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng an toàn. Bên cạnh việc biết cách sơ cứu khi đuối nước, mỗi gia đình cũng cần hiểu rõ những nguyên tắc phòng chống đuối nước để chủ động bảo vệ con trong mọi tình huống.

Trong bài viết này, Lifeswim sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến đuối nước, cách nhận biết nạn nhân đang gặp nguy hiểm, hướng dẫn sơ cứu khi đuối nước đúng cách và chia sẻ những biện pháp phòng tránh hiệu quả. Đây đều là những kiến thức cần thiết mà bất kỳ phụ huynh nào cũng nên trang bị trước khi cho trẻ tham gia các hoạt động bơi lội hoặc vui chơi dưới nước.

Vì sao phòng chống đuối nước luôn quan trọng?

Đuối nước là một trong những nguyên nhân gây tử vong do tai nạn thương tích phổ biến ở trẻ em trên toàn thế giới. Nhiều vụ việc xảy ra chỉ trong vài phút và thường diễn biến rất nhanh khiến người lớn không kịp phản ứng. Điều đáng tiếc là phần lớn các trường hợp đều có thể phòng tránh nếu trẻ được giám sát đúng cách, được học kỹ năng sinh tồn dưới nước và người lớn biết sơ cứu khi đuối nước đúng quy trình.

Tại Việt Nam, đặc biệt vào dịp nghỉ hè, trẻ thường tiếp xúc với nhiều môi trường nước như bể bơi, ao hồ, sông suối hoặc khu du lịch có hồ cảnh quan. Không ít phụ huynh cho rằng chỉ cần biết bơi lội là đủ an toàn. Thực tế, ngay cả những trẻ đã biết bơi vẫn có nguy cơ gặp tai nạn nếu hoảng loạn, bị chuột rút hoặc rơi xuống khu vực nước sâu vượt quá khả năng xử lý. Chính vì vậy, phòng chống đuối nước luôn cần được thực hiện song song với việc rèn luyện kỹ năng bơi.

Một chương trình học bơi bài bản không chỉ giúp trẻ thực hiện đúng kỹ thuật mà còn hướng dẫn cách giữ bình tĩnh, nổi trên mặt nước, tự bảo vệ bản thân và tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp nguy hiểm. Đây là những kỹ năng sinh tồn quan trọng giúp trẻ ứng phó tốt hơn trước các tình huống bất ngờ, đồng thời giảm đáng kể nguy cơ xảy ra tai nạn đuối nước.

Dấu hiệu nhận biết người đang đuối nước

Nhiều người vẫn nghĩ rằng nạn nhân đuối nước sẽ liên tục la hét, vùng vẫy hoặc kêu cứu thật lớn. Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn ngược lại. Phần lớn các trường hợp đuối nước diễn ra rất yên lặng vì nạn nhân phải tập trung toàn bộ sức lực để cố gắng hít thở và giữ đầu nổi trên mặt nước. Nếu người xung quanh không nhận biết đúng dấu hiệu, thời gian vàng để cứu người có thể nhanh chóng trôi qua.

Việc phát hiện sớm các biểu hiện bất thường giúp tăng cơ hội cứu sống nạn nhân và tạo điều kiện để tiến hành sơ cứu khi đuối nước kịp thời. Vì vậy, cha mẹ, giáo viên và những người thường xuyên đưa trẻ đi bơi lội nên ghi nhớ những dấu hiệu dưới đây để có thể phản ứng nhanh trong trường hợp khẩn cấp.

Một người đang đuối nước thường có những biểu hiện sau:

• Biểu hiện im lặng: Đầu chỉ nổi lấp ló trên mặt nước và miệng liên tục cố ngoi lên để hít thở.
• Tư thế thẳng đứng: Cơ thể gần như ở tư thế thẳng đứng nhưng không thể đạp chân để di chuyển.
• Động tác rời rạc: Hai tay liên tục quạt xuống mặt nước thay vì vẫy lên để cầu cứu.
• Không phát ra âm thanh: Không thể trả lời khi được gọi hoặc chỉ phát ra những âm thanh rất nhỏ.
• Biểu hiện hoảng loạn: Cơ thể dần chìm xuống nước sau vài giây nếu không được hỗ trợ.

Điều quan trọng cần ghi nhớ là đừng chờ đến khi nạn nhân chìm hẳn mới hành động. Ngay khi phát hiện những dấu hiệu trên, hãy nhanh chóng tìm cách hỗ trợ an toàn hoặc gọi lực lượng cứu hộ. Việc nhận biết sớm và xử lý đúng trong những phút đầu luôn đóng vai trò quyết định đối với khả năng cứu sống người bị nạn.

Cách cứu người đuối nước an toàn

Khi phát hiện có người đang đuối nước, điều quan trọng nhất là không vội lao xuống cứu ngay nếu bạn chưa được đào tạo về cứu hộ. Hãy bình tĩnh và thực hiện theo các bước dưới đây để đảm bảo an toàn cho cả nạn nhân và người cứu.

Bước 1. Đánh giá tình huống và gọi người hỗ trợ

Quan sát nhanh môi trường xung quanh để xác định mức độ nguy hiểm, như dòng nước chảy mạnh, khu vực nước sâu hoặc các vật cản dưới nước. Đồng thời, hô hoán những người xung quanh hỗ trợ và gọi ngay số cấp cứu 115 hoặc thông báo cho nhân viên cứu hộ nếu có.

Bước 2. Ưu tiên cứu từ trên bờ

Nếu nạn nhân ở gần bờ hoặc thành bể, hãy đưa cho họ một vật dài như sào, cây gậy, dây thừng hoặc khăn để bám vào. Trường hợp không thể với tới, hãy ném phao cứu sinh hoặc bất kỳ vật nổi nào giúp họ duy trì trên mặt nước. Chỉ xuống nước cứu người khi bạn đã được đào tạo kỹ năng cứu hộ.

Bước 3. Sử dụng thiết bị cứu hộ

Nếu khu vực có phao cứu sinh, phao tròn hoặc các thiết bị cứu hộ khác, hãy sử dụng ngay để hỗ trợ nạn nhân. Những thiết bị này giúp người gặp nạn nổi trên mặt nước và giảm nguy cơ cho người tham gia cứu hộ.

Bước 4. Tiếp cận nạn nhân khi có kỹ năng cứu hộ

Trong trường hợp đã được huấn luyện cứu hộ dưới nước, bạn có thể thực hiện kỹ thuật tiếp cận và kéo nạn nhân vào bờ. Hãy tận dụng phao hoặc vật nổi để giữ khoảng cách an toàn, sau đó hướng dẫn nạn nhân bám vào trước khi từ từ đưa họ về nơi an toàn.

Lưu ý: Nếu có nhiều người xung quanh, hãy phân công rõ ràng. Một người gọi cấp cứu, một người chuẩn bị thiết bị cứu hộ và những người còn lại hỗ trợ đưa nạn nhân lên bờ. Sự phối hợp nhanh chóng và đúng cách sẽ giúp tăng cơ hội cứu sống người bị đuối nước.

Sơ cứu khi đuối nước đúng cách

Sau khi đưa nạn nhân lên khỏi mặt nước, cần sơ cứu khi đuối nước càng sớm càng tốt. Việc xử lý đúng trong những phút đầu giúp tăng cơ hội sống sót và hạn chế tổn thương do thiếu oxy.

1. Kiểm tra ý thức và nhịp thở. Đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt phẳng cứng, kiểm tra xem còn phản ứng và còn thở bình thường hay không. Đồng thời gọi ngay 115 hoặc nhờ người xung quanh liên hệ cấp cứu.

2. Tiến hành hồi sức tim phổi (CPR). Nếu nạn nhân bất tỉnh hoặc ngừng thở, hãy thực hiện CPR nếu bạn đã được đào tạo. Tiếp tục cho đến khi nạn nhân có dấu hiệu hồi phục hoặc nhân viên y tế tiếp nhận.

3. Không dốc ngược hoặc ép nước ra khỏi phổi. Việc dốc ngược người hoặc ấn mạnh vào bụng không giúp loại bỏ nước trong phổi và có thể làm chậm quá trình cấp cứu. Hãy ưu tiên khôi phục hô hấp và tuần hoàn cho nạn nhân.

4. Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế. Ngay cả khi đã tỉnh táo và thở bình thường, nạn nhân vẫn cần được bác sĩ kiểm tra vì các biến chứng hô hấp có thể xuất hiện sau nhiều giờ.

10 biện pháp phòng chống đuối nước hiệu quả

Tai nạn đuối nước hoàn toàn có thể phòng tránh nếu trẻ được trang bị đầy đủ kiến thức, được học kỹ năng sinh tồn và luôn có sự đồng hành của người lớn. Bên cạnh việc biết sơ cứu khi đuối nước, mỗi gia đình cũng nên hình thành cho trẻ thói quen tuân thủ các nguyên tắc an toàn khi tham gia bơi lội hoặc vui chơi dưới nước. Đây là nền tảng quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro trong suốt quá trình phát triển của trẻ.

Để phòng chống đuối nước hiệu quả, cha mẹ nên thực hiện những biện pháp sau:

• Luôn giám sát trẻ khi ở gần bể bơi, ao, hồ hoặc sông suối.
• Cho trẻ học bơi từ sớm tại các trung tâm uy tín.
• Trang bị kỹ năng sinh tồn dưới nước thay vì chỉ học kỹ thuật bơi.
• Không để trẻ bơi một mình, kể cả khi đã biết bơi.
• Chỉ bơi tại khu vực có nhân viên cứu hộ hoặc người lớn giám sát.
• Mặc áo phao đạt tiêu chuẩn khi tham gia các hoạt động trên sông, hồ hoặc biển.
• Không cho trẻ xuống nước khi cơ thể quá mệt hoặc vừa ăn quá no.
• Tuân thủ các biển cảnh báo và quy định tại khu vực bơi.
• Hướng dẫn trẻ cách gọi người hỗ trợ khi gặp nguy hiểm.
• Trang bị kiến thức sơ cứu khi đuối nước cho tất cả thành viên trong gia đình.

Việc duy trì những thói quen này không chỉ giúp trẻ hình thành ý thức tự bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng môi trường bơi lội an toàn hơn. Khi cha mẹ chủ động kết hợp giữa giáo dục, giám sát và rèn luyện kỹ năng sinh tồn, nguy cơ xảy ra tai nạn đuối nước sẽ được giảm xuống đáng kể.

Vì sao kỹ năng sinh tồn dưới nước quan trọng hơn chỉ biết bơi?

Nhiều phụ huynh cho rằng chỉ cần con biết bơi là đã đủ an toàn khi tham gia các hoạt động dưới nước. Thực tế, kỹ thuật bơi chỉ là một phần trong quá trình bảo vệ trẻ trước nguy cơ đuối nước. Không ít trường hợp trẻ đã biết bơi lội nhưng vẫn gặp tai nạn vì mất bình tĩnh, bị chuột rút hoặc không biết cách xử lý khi rơi xuống vùng nước sâu ngoài khả năng kiểm soát.

Khác với các khóa học chỉ tập trung vào kỹ thuật, chương trình bơi sinh tồn giúp trẻ rèn luyện nhiều kỹ năng quan trọng như kiểm soát hơi thở, giữ bình tĩnh, nổi trên mặt nước, tự di chuyển đến nơi an toàn và tìm kiếm sự trợ giúp. Đây đều là những kỹ năng sinh tồn cần thiết giúp trẻ phản ứng đúng trong các tình huống khẩn cấp thay vì hoảng loạn. Khi được luyện tập thường xuyên, trẻ sẽ hình thành phản xạ tự nhiên và tăng khả năng tự bảo vệ bản thân.

Tại Lifeswim, trẻ không chỉ được học bơi lội đúng kỹ thuật mà còn được hướng dẫn xử lý nhiều tình huống thực tế có thể gặp trong môi trường nước. Giáo trình được xây dựng theo từng độ tuổi và khả năng của học viên nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện từ kỹ thuật bơi đến ý thức an toàn. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều phụ huynh lựa chọn bơi sinh tồn như một kỹ năng thiết yếu trong hành trình trưởng thành của con.

Nếu bố mẹ đang quan tâm tới khóa học bơi sinh tồn cho trẻ tại Hà Nội, liên hệ ngay Fanpage: Lifeswim – Dạy bơi sinh tồn cho trẻ hoặc gọi điện tới hotline: 0337 255 133